Skip Ribbon Commands
Skip to main content
Chào mừng đến với Cổng thông tin điện tử huyện Ngân Sơn - tỉnh Bắc Kạn

Nét độc đáo trang phục Tày Ngân Sơn (Cập nhật lúc: 20/09/2019 )

Không sặc sỡ như trang phục của một số dân tộc khác, trang phục dân tộc Tày Ngân Sơn được làm từ vải sợi bông tự dệt, nhuộm chàm đồng nhất trên trang phục nam và nữ, hầu như không có hoa văn trang trí. Không ai rõ nghề dệt thổ cẩm của người dân tộc Tày có từ bao giờ, mà chỉ biết những tấm vải thổ cẩm do chính họ dệt ra từ lâu mang đậm sắc thái dân tộc.

Trang phục dân tộc Tày có thể được coi là một trong những bộ trang phục đơn giản nhất của 54 dân tộc anh em. Bộ trang phục tuy đơn giản nhưng nó lại mang một ý nghĩa thật đặc biệt. Cái độc đáo đáng quan tâm của trang phục Tày không phải là lối tạo dáng mà là lối dùng màu chàm phổ biến, đồng nhất trên trang phục nam và nữ cũng như lối mặc áo lót trắng bên trong áo ngoài màu chàm. Do vậy, cách ăn mặc của người Tày phần nào phản ánh nét đẹp văn hóa, phong tục tập quán của dân tộc. Dù ở đâu, nét đẹp văn hóa trong trang phục của người Tày vẫn được gìn giữ và phát huy.

Trang phục của người dân tộc Tày ở các địa phương cơ bản đều giống nhau, chỉ khác nhau về cách phối hợp màu sắc trên cổ áo, tay áo hoặc cách chọn màu vải nhưng cơ bản vẫn giữ được nét đẹp truyền thống của dân tộc Tày.
Bộ y phục của thiếu nữ người Tày gồm áo cánh, áo dài năm thân, quần váy, thắt lưng, khăn đội đầu, hài vải. Áo cánh là loại 4 thân xẻ ngực, cổ tròn, có hai túi nhỏ phía dưới hai vạt trước, được cắt may bằng vải chàm hoặc trắng. Khi đi hội thường được mặt lót phía trong áo dài. Vì vậy, người Tày còn được gọi là “cần slửa khao” (người áo trắng) để phân biệt với người Nùng chỉ dùng màu chàm. Áo dài cũng là loại 5 thân, xẻ nách phải cài cúc vải hoặc đồng, cổ tròn ống tay và thân hẹp có eo.

Cô gái dân tộc Tày Doanh Hồng Na, thôn Bản Đăm, xã Đức Vân với bộ y phục truyền thống và cây đàn tính

Chiếc áo chàm của phụ nữ Tày thuộc loại áo dài xẻ tà, vạt áo tha thướt trùm đến khoeo chân, tay áo và thân áo bó vừa khít người, cổ áo tròn cao khoảng 1cm. Áo được cài khuy đồng ở nách bên phải. Chiếc quần vải chàm cũng do người phụ nữ Tày tự khâu lấy. Quần ống rộng vừa tầm người, có thắt dải rút khi mặc. Bên trong tà áo dài là chiếc áo cánh màu trắng. Áo, quần không trang trí hoa văn cầu kỳ hoặc điểm xuyết là nét đặc biệt với trang phục người Mông, Dao và một số nhóm người Nùng trên địa bàn huyện. Ngang lưng thắt dải chàm khổ 30cm, dài khoảng 2,5m quấn thành hai dải buông xuống đằng sau, Trên đầu vấn tóc ngang, bên ngoài chum khăn vuông hình mỏ quạ.

Nét độc đáo trên trang phục phụ nữ Tày là hoa văn không cầu kỳ mà thiên về tạo dáng. Họa tiết được kỷ hà hóa là chính để thích hợp với việc dệt trên khung dệt. Bố cục họa tiết theo phương pháp ô quả trám có các đường viền xung quanh tạo thành các đường diềm gãy khác. Trong các ô quả trám là họa tiết cách điệu hóa hình họa, hình ngọn rau bầu, bí, là loại cây có liên quan nhiều đến nền văn hóa cổ, tín ngưỡng cổ của nhiều cư dân nông nghiệp ở phía Bắc nước ta, trong đó có người Tày. Trên cơ sở của loại bố cục hoa văn một màu đen trên nền trắng như thế này, người Tày lại phát triển trang trí theo một hướng khác, gài màu vào từng đoạn họa tiết, từng mảng họa tiết tùy trình độ thẩm mỹ, ý thích của người dệt trên khung dệt thủ công, có tên gọi là thổ cẩm, mang ý nghĩa là một loại gấm của địa phương.

Bên cạnh đó, để tôn lên vẻ đẹp của váy, áo của phụ nữ Tày còn nhờ vào sự độc đáo của những bộ trang sức như vòng cổ, vòng tay, vòng chân, xà tích... Có nơi còn đeo túi vải, túi đựng trầu bên hông. Quan trọng nhất là vòng cổ của người phụ nữ. Đó là một chiếc vòng bạc trắng to được đeo ở cổ, vòng rộng xuống 1/4 ngực làm cho cơ thể cân đối và màu trắng của vòng bạc nổi bật trên nền chàm.

Ngày nay, khi đất nước ngày càng phát triển, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, sự du nhập của các trào lưu nước ngoài cũng ảnh hưởng một phần nào đó đối với bản sắc văn hóa dân tộc và trang phục truyền thống ở Ngân Sơn. Áo chàm cũng đã được cách tân, màu sắc được thay đổi sáng hơn và có nhiều họa tiết đẹp hơn nhưng vẫn giữ được dáng áo và nét đặc trưng áo chàm của thiếu nữ Tày. Tuy không mặc mỗi ngày như ngày xưa, nhưng áo chàm vẫn được người dân nơi đây mặc trong các buổi biểu diễn, buổi lễ trang trọng, các lễ hội cổ truyền trong năm,….điều đó đã góp phần gìn giữ và quảng bá hình ảnh áo chàm dân tộc Tày. Trong các lễ cưới ngày xưa, đôi nam nữ thường mặc trang phục dân tộc là chính, nhưng ngày nay nó đã được thay bằng những bộ vest, những chiếc váy cưới lộng lẫy. Tuy nhiên ở một số địa phương của Ngân Sơn vẫn còn giữ được bản sắc dân tộc trong ngày cưới. Trang phục áo chàm vẫn được đôi nam nữ lựa chọn mặc trong ngày trọng đại của mình. Hình ảnh cô dâu trong chiếc áo chàm và mấn, khăn đội đầu kèm vòng bạc như một thiếu nữ trẻ trung, xinh đẹp, dịu dàng, nết na, trong sáng.

Cũng có thể thấy trang phục của dân tộc Tày từ lâu đã trở thành biểu tượng văn hóa cũng như nét đẹp bình dị và độc đáo của đồng bào Tày ở khắp các miền đất. Và nó cũng được gìn giữ và phát triển thành những trang phục nghệ thuật trên sân khấu biểu diễn. Trang phục truyền thống của dân tộc như một hình ảnh đặc trưng của mỗi dân tộc. Việc giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống trong thời đại hiện nay là vô cùng quan trọng. Những chi tiết, phụ kiện nhỏ trên bộ trang phục của người Tày đều thể hiện tính thẩm mỹ, sự tinh tế và quan niệm riêng về cái đẹp của họ. Điều đó cũng cho thấy giá trị phi vật thể và đời sống tinh thần phong phú của cộng đồng dân tộc Tày tại Ngân Sơn./.

Triệu Thu
Sign In

Chung nhan Tin Nhiem Mang